Çok fazla aklımıza gelmeyen fakat, 13. yy’da taa Selçuklu zamanında Gökyüzü biliminde önemli gözlemler yapmış bir şehire götürüyorum sizleri bugün. Kırşehir’in tarihi miraslarından 2014 yılında UNESCO’ya “Gök Bilim Medresesi” olarak aday gösterilmiş Caca Bey Medresesi.
1272 yılında astronomi eğitimi vermek amacıyla inşa edilen bu eşsiz yapı, Selçuklu dönemi taş işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olarak günümüze ulaşmıştır. Kırşehir merkezde bulunan bu cami yalnızca bir medrese ya da cami değil, aynı zamanda geçmişten günümüze gelen bir bilgelik sembolüdür. Medresenin taç kapısındaki yıldız motifleri, dönemin gökyüzüne olan ilgisini simgelerken; aynı zamanda ince el işçiliği ile sanatın bütünleşmesini de anlatıyor bizlere.
Toprak Yapının Eşsiz Dokusu
Toprak renkteki bu yapılar nedense çok ilgimi çeker. Cami, medrese, kubbe, saray vs. aklınıza ne gelirse ilk gözüme o yapıtlar çarpar. Kesme taş olarak da bilinen bu taşlar Anadolu’da çok eski zamanlarda kullanılmıştır. Selçuklu, Osmanlı ve daha eski dönemlerden bu yana, yaşayan önemli yapıtlardır. İşte Caca Bey Medresesi de Selçuklu zamanından günümüze kalan önemli bir tarihî yapıdır.
“
Anadolu Selçuklu veziri Nurettin Caca Bey tarafından inşa edilen medrese, yalnızca dini ve felsefi eğitim veren bir kurum değil, aynı zamanda gökbilim çalışmalarının yapıldığı bir merkezdi.
Astronomideki Nadir Yapılardan Biri
Dönemin önemli çalışmalarına ev sahipliği yapmış Caca Bey Medresesinde bir çok öğrenci yetiştirildi. Gökyüzü hareketleri incelenerek astronomi eğitimi veriliyordu. Medresenin ortasındaki avlu ve yapının mimarisi de gök cisimlerini gözlemlemek için uygun şekilde tasarlanmış. Ayrıca giriş kapısında ve yapı süslemelerindeki yıldız motifleri gökbilime olan güçlü bağını göstermektedir. Anadolu’da astronomi alanında eğitim veren nadir yapılardan biri olarak tarihe geçmiştir. Bu medresede dönemin önemli astronomi aletlerinden olan ısturlab (gök cisimlerinin konumlarını ölçen bir cihaz) ile küresel ölçüm araçlarıyla çalışmalar yapılmıştır. Bazı kaynaklarda Caca Bey Medresesinde eğitim almış önemli isimler arasında Ahmedî Gülşehrî ve Âşıkpaşa gibi şahsiyetler yer almakta. Bu kişiler, dönemin ilim ve kültür hayatına katkıda bulunmuş önemli figürlerdir.
Mimarideki Anlamlar
Bugün minare olarak kullanılan yer, gözlem kulesi olarak kullanılmaktaymış. Yine yapısını değiştirmeden günümüze kadar gelmiş. Yarım tepe kubbe Aydınlık Feneri olarak tasarlanmış. Selçuklu mimarilerinde iç alanlar genelde loş olduğundan, bu şekilde gün ışığı ekonomik kullanılırmış. Bununla birlikte yıldızların hareketleri de bu noktadan izlenirmiş. Yapının etrafında üç adet roket şekline benzetilen sütunlar yer alıyor. Giriş kapısındaki üst iki kabare, Ekvator Çizgisini ve Eksen Eğikliğini sembolize ediyormuş. Aynı zamanda üçgenin iki alt köşesinde de Güneş ve Ay sembolleri vardır. Bir çok kabartma ve farklı şekillerde yapılmış sütunlarıyla göz kamaştıran bu Medrese, 206-2010 yıllarında restore edilmiş.
Bilimden Maneviyata
Ramazan aylarında da manevi seyahat yapmayı tercih edenler için de oldukça etkileyici bir destinasyon. Caca Bey Medresesi’nin avlusunda oturup, taş duvarlarının fısıltısını dinlemek huzur verici. Ezan sesiyle gökyüzündeki o maviliğe dalmak insanı çok başka bir boyuta götürüyor. Teravih namazı sonrası caminin etrafında kurulan küçük çay sohbetleri, Kırşehir halkının sıcak misafirperverliğini hissetmenize olanak tanıyabilir.
Kırşehir, küçük bir şehir olmasına rağmen tarihiyle ve yemekleriyle keşfedilmeye değer şehirlerden biridir. Tek bir yazıda anlatmakla bitmediğine göre, diğer Kırşehir yazımda müzeleri ile yemeklerinden bahsedeceğim sizlere. Eğer yolunuz Kırşehir’e düşerse, Caca Bey Medresesi’ni ziyaret edip bu mistik atmosferin tadını çıkarmayı kesinlikle unutmayın.
Neden Her Yer Biraz Saint-Tropez Gibi Görünmeye Başladı?
Saint-Tropez’den Bodrum’a uzanan Akdeniz estetiğinin mimari, tasarım ve yaşam kültürü üzerindeki zamansız etkisini DSDesignArts Journal’da keşfedin.
İyi Atlar Diyarı: Kapadokya Peribacaları
Dünyanın en mistik büyüsüne sahip yerlerden birisi Kapadokya Göreme’de. Doğal bir oluşumla o büyülü Peri Bacaları. Milyonlarca yılın gizemli hikayeleri. Sanki mistik bir dünya. Türkiye’nin gözbebeği Kapadokya Göreme için gezi detaylarımızı sizlerle paylaştım. Umarım sizlerde gezi turunuzda faydalanabilirsiniz?
